رسیدگی به اعتراض نسبت به عملیات ثبتی بسته به نوع اعتراض در چند مرجع مختلف انجام میشود و یک مرجع واحد برای همه موارد وجود ندارد.
در صورتی که اعتراض مربوط به اشتباهات یا اقدامات اداری اداره ثبت باشد (مثل نحوه انجام ثبت، تصمیمات واحد ثبتی یا عدم پذیرش درخواست ثبت)، مرجع صالح معمولاً دیوان عدالت اداری است. دیوان به شکایات اشخاص علیه ادارات دولتی از جمله سازمان ثبت اسناد و املاک رسیدگی میکند.
اگر اعتراض مربوط به اصل مالکیت، صحت سند، یا تعارض اسناد باشد، مرجع رسیدگی دادگاه عمومی حقوقی است. این دادگاهها صلاحیت دارند درباره اینکه مالک واقعی چه کسی است یا سند معتبر هست یا نه تصمیمگیری کنند.
در مواردی که اعتراض به عملیات اجرایی ثبت (مثل توقیف اموال یا اجرای اسناد رسمی لازمالاجرا) باشد، ابتدا موضوع در اداره اجرای ثبت مطرح میشود، اما در صورت اختلاف، رسیدگی نهایی معمولاً در دادگاه عمومی حقوقی انجام میگیرد.
✔ در نتیجه، صلاحیت رسیدگی به اعتراض ثبتی بسته به موضوع میتواند با دیوان عدالت اداری یا دادگاه حقوقی باشد و تشخیص مرجع صحیح قبل از طرح دعوا اهمیت زیادی دارد.