تفاوت خلع ید و تخلیه ید چیست؟

تفاوت خلع ید و تخلیه ید در حقوق ایران به منشأ تصرف و نوع رابطه متصرف با ملک برمی‌گردد. هر دو دعوا برای خارج کردن متصرف از ملک مطرح می‌شوند، اما شرایط حقوقی متفاوتی دارند.

در دعوای خلع ید، متصرف هیچ رابطه قراردادی یا قانونی با مالک ندارد و ملک به‌صورت غاصبانه در اختیار اوست. بنابراین خلع ید زمانی مطرح می‌شود که مالکیت رسمی خواهان ثابت باشد و تصرف خوانده بدون اذن باشد.

در مقابل، تخلیه ید زمانی مطرح می‌شود که بین مالک و متصرف یک رابطه قراردادی مانند اجاره یا اذن تصرف وجود داشته اما مدت قرارداد تمام شده یا شرایط تخلیه فراهم شده است.

در خلع ید از ملک مشاع یا غیرمشاع، تأکید بر اثبات مالکیت رسمی و غیرقانونی بودن تصرف است، اما در تخلیه ید مستأجر، مبنا پایان قرارداد اجاره یا فسخ آن است.

از نظر اثبات دعوا، در خلع ید ارائه سند مالکیت رسمی ضروری است، در حالی که در تخلیه ید، قرارداد اجاره یا رابطه قراردادی مهم‌ترین دلیل محسوب می‌شود.

بنابراین، خلع ید مربوط به تصرف غاصبانه و بدون قرارداد است، اما تخلیه ید مربوط به پایان رابطه قراردادی و امتناع از تحویل ملک می‌باشد.