خلع ید از مستأجر ممکن است؟

خلع ید از مستأجر به طور معمول امکان‌پذیر نیست، زیرا رابطه بین موجر و مستأجر یک رابطه قراردادی (اجاره) است و تا زمانی که قرارداد معتبر باشد، تصرف مستأجر قانونی و مجاز محسوب می‌شود، نه غاصبانه.

در خلع ید شرط اصلی این است که متصرف، ملک را بدون اذن و بدون قرارداد قانونی در اختیار داشته باشد. بنابراین وقتی مستأجر بر اساس قرارداد اجاره ملک را تصرف کرده، دعوای صحیح معمولاً تخلیه ید است نه خلع ید.

اما در برخی موارد خاص، امکان طرح دعوای مشابه وجود دارد؛ مثلاً زمانی که قرارداد اجاره منقضی شده باشد و مستأجر از تخلیه خودداری کند، موجر می‌تواند از طریق دستور تخلیه یا دعوای تخلیه ید اقدام کند.

همچنین اگر مستأجر پس از پایان مدت اجاره یا فسخ قرارداد، همچنان ملک را در تصرف داشته باشد، عنوان حقوقی تصرف او از حالت قراردادی خارج شده و همچنان مسیر قانونی مناسب، تخلیه ید از مستأجر است نه خلع ید.

بنابراین، در حقوق ایران خلع ید مخصوص املاک غصبی و فاقد قرارداد است و در مورد مستأجر، حتی در صورت عدم تخلیه، باید از دعوای تخلیه ید یا دستور تخلیه استفاده شود.