اگر کارفرما حقوق کارگر را ندهد چه باید کرد؟

اگر کارفرما حقوق کارگر را در موعد مقرر پرداخت نکند، کارگر می‌تواند برای مطالبه حقوق معوقه خود از طریق اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی اقدام کند. پرداخت به‌موقع حقوق از تعهدات کارفرماست و خودداری از پرداخت دستمزد، موجب از بین رفتن حق کارگر برای مطالبه مطالبات قانونی خود نمی‌شود. بنابراین کارگری که چند ماه حقوق دریافت نکرده یا کارفرما بخشی از حقوق او را پرداخت نکرده است، می‌تواند برای دریافت مطالبات خود اقدام قانونی کند.

برای شکایت از کارفرما، ابتدا باید وجود رابطه کاری میان کارگر و کارفرما قابل اثبات باشد. قرارداد کار یکی از مهم‌ترین مدارک در این زمینه است، اما نداشتن قرارداد کتبی لزوماً به معنای از بین رفتن حقوق کارگر نیست. در صورت نبود قرارداد، مدارکی مانند فیش‌های واریزی، سوابق بیمه، پیام‌ها و مکاتبات کاری، لیست حضور و غیاب، کارت ورود و خروج، اسناد پرداخت حقوق، شهادت شهود و سایر مدارکی که رابطه کاری را نشان دهد، می‌تواند حسب مورد برای اثبات رابطه کارگری و میزان مطالبات مورد استفاده قرار گیرد.

کارگر می‌تواند با ثبت شکایت در سامانه جامع روابط کار، مطالبه حقوق معوقه خود را پیگیری کند. در جریان رسیدگی، میزان حقوق، مدت اشتغال، مزایای قانونی و مبلغ مطالبات کارگر بررسی می‌شود. در صورتی که مرجع رسیدگی‌کننده پس از بررسی مدارک و اظهارات طرفین، طلب کارگر را احراز کند، کارفرما به پرداخت مطالبات قانونی وی محکوم خواهد شد.

نکته مهم این است که کارگر علاوه بر حقوق پایه، ممکن است در صورت وجود شرایط قانونی، مستحق دریافت مواردی مانند اضافه‌کاری، حق مسکن، بن کارگری، عیدی، سنوات، حق مرخصی استفاده‌نشده و سایر مزایای قانونی نیز باشد. بنابراین هنگام طرح شکایت بهتر است تمام مطالبات مربوط به دوره اشتغال به‌صورت دقیق بررسی و مطالبه شود و صرفاً به حقوق ماهانه محدود نشود.

اگر کارفرما علاوه بر پرداخت نکردن حقوق، کارگر را نیز اخراج کرده باشد، موضوع می‌تواند از جهت اخراج غیرقانونی و مطالبه حقوق و مزایای مربوط به آن نیز بررسی شود. در برخی شرایط، کارگر می‌تواند درخواست بازگشت به کار یا دریافت حقوق و مزایای قانونی مرتبط با دوره مورد اختلاف را مطرح کند. نوع درخواست و نتیجه پرونده به نحوه پایان رابطه کاری و دلایل ارائه‌شده از سوی کارگر و کارفرما بستگی دارد.

همچنین اگر کارفرما کارگر را بیمه نکرده باشد یا حق بیمه او را به‌درستی پرداخت نکرده باشد، کارگر می‌تواند موضوع سابقه بیمه خود را نیز از طریق مراجع مربوط پیگیری کند. به همین دلیل، در مواردی که چند تخلف از سوی کارفرما اتفاق افتاده است، بهتر است تمام موارد از جمله حقوق معوقه، بیمه، اضافه‌کاری، عیدی و سنوات به‌صورت جداگانه بررسی شوند.

در نتیجه، اگر کارفرما حقوق کارگر را پرداخت نکند، کارگر می‌تواند با جمع‌آوری مدارک مربوط به اشتغال و میزان مطالبات خود، از طریق اداره کار برای مطالبه حقوق معوقه اقدام کند. هرچه مدارک مربوط به رابطه کاری، میزان دستمزد و پرداخت‌های انجام‌شده کامل‌تر باشد، اثبات ادعا و تعیین میزان مطالبات نیز آسان‌تر خواهد بود. در پرونده‌های پیچیده، به‌خصوص زمانی که قرارداد کتبی وجود ندارد یا کارفرما منکر رابطه کاری است، مشورت با وکیل یا متخصص حقوق کار می‌تواند در انتخاب مسیر مناسب و تنظیم صحیح شکایت مؤثر باشد.