آیا نداشتن قرارداد کتبی مانع شکایت از کارفرما می‌شود؟

خیر، نداشتن قرارداد کتبی به‌تنهایی مانع شکایت از کارفرما نمی‌شود. بر اساس قانون کار ایران، رابطه کارگر و کارفرما تنها با وجود قرارداد کتبی اثبات نمی‌شود و اگر کارگر بتواند با دلایل و مدارک دیگر ثابت کند که برای کارفرما کار کرده است، می‌تواند حقوق قانونی خود را از طریق اداره کار مطالبه کند.

در بسیاری از مشاغل، کارگران بدون قرارداد مکتوب مشغول به کار هستند یا قرارداد آن‌ها به‌صورت شفاهی منعقد شده است. قانون کار نیز قرارداد شفاهی را در صورتی که رابطه کاری قابل اثبات باشد، معتبر می‌داند. بنابراین، نبود قرارداد کتبی به معنای از بین رفتن حقوق کارگر نیست و کارفرما نمی‌تواند صرفاً به این دلیل از مسئولیت‌های قانونی خود شانه خالی کند.

برای اثبات رابطه کاری، کارگر می‌تواند از فیش‌های واریز حقوق، پرینت حساب بانکی، پیامک‌ها، مکاتبات، لیست بیمه، کارت حضور و غیاب، حکم کارگزینی، کارت شناسایی محل کار، شهادت همکاران، عکس و فیلم، مکاتبات در شبکه‌های اجتماعی، ایمیل‌ها یا هر دلیل دیگری که اشتغال او را ثابت کند استفاده کند. هیئت‌های تشخیص و حل اختلاف اداره کار تمامی این مدارک را بررسی کرده و در صورت احراز رابطه کار، به درخواست کارگر رسیدگی می‌کنند.

اگر کارفرما هیچ قراردادی با کارگر تنظیم نکرده باشد، همچنان موظف به رعایت قوانین کار از جمله پرداخت حقوق، اضافه‌کاری، عیدی، سنوات، مرخصی، حق بیمه و سایر مزایای قانونی است. در صورتی که این حقوق پرداخت نشده باشد، کارگر می‌تواند با ارائه دادخواست به اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی، مطالبه حقوق و مزایای خود را پیگیری کند.

البته نداشتن قرارداد کتبی ممکن است اثبات برخی شرایط استخدام مانند میزان دقیق حقوق، ساعات کاری، مدت قرارداد یا برخی توافق‌های خاص را دشوارتر کند. به همین دلیل، هرچه مدارک و مستندات بیشتری در اختیار کارگر باشد، احتمال موفقیت در پرونده افزایش خواهد یافت.

در نتیجه، نداشتن قرارداد کتبی مانع شکایت از کارفرما نیست و اگر رابطه کاری با ادله و مدارک قابل اثبات باشد، کارگر می‌تواند از طریق اداره کار حقوق و مزایای قانونی خود را مطالبه کند. در چنین پرونده‌هایی، استفاده از خدمات وکیل متخصص در دعاوی کار می‌تواند در جمع‌آوری ادله، تنظیم دادخواست و دفاع از حقوق کارگر نقش مؤثری در موفقیت پرونده داشته باشد.